Solidariteit met mijnwerkers in Turkije hoog nodig! Verslag van een bezoek aan de onafhankelijke Turkse mijnbouwbond

Printervriendelijke versieSend by email

Sinds geruime tijd zet Feride Kayikci, kaderlid van FNV Bondgenoten en communicatiemedewerker bij FNV vakcentrale, zich in voor het opzetten van een solidariteitsverband tussen de Nederlandse vakbeweging en de onafhankelijke Turkse mijnbouwbonden.

Mijnbouw in Turkije

Feride komt zelf uit Zonguldak, een stad aan de Zwarte Zee in Turkije, beroemd en berucht vanwege zijn kolenmijnen. Haar vader werkte ook in de mijnindustrie, dus ze heeft van dichtbij meegemaakt wat het mijnwerkersleven in de praktijk inhoudt. En dat is vaak een hard en gevaarlijk bestaan: volgens de statistieken van TTK (Turkse Steenkool Instelling) vonden er alleen al in de steenkolenmijnen van Zonguldak in de periode 1990-2008 in totaal zo’n 21.000 arbeidsongelukken plaats. Daarbij verloren in totaal 1034 mijnwerkers hun leven, raakten er 11.000 gewond en werden 3000 daarvan blijvend invalide. Volgens de onafhankelijke vakcentrale DISK zijn de ongelukken in de mijnbouw sinds 2008 alleen maar gestegen. Daar komt bij dat er een zwakke organisatiegraad is van mijnwerkers in Turkije. In de gehele mijnbouwsector werken 190.000 mijnbouwwerkers waarvan slechts 21% vakbondenlid is. Een schone taak om te onderzoeken hoe we hier vanuit Nederland een bijdrage aan kunnen leveren!

In de week van 17 maart bezocht Feride, samen met TIE-Netherlands medewerker Marten van den Berge, de Turkse mijnbouwbond Dev Maden Sen. Dev Maden Sen is aangesloten bij de onafhankelijke vakcentrale DISK. Het doel van het bezoek was kennismaken met Dev Maden Sen en onderzoeken hoe een internationaal samenwerkingsverband het beste vorm gegeven kan worden. Met als uiteindelijke resultaat een versterking van de positie van Dev Maden Sen en haar leden: de mijnwerkers.

Het overleg vond plaats op het hoofdkantoor van Dev Maden Sen in Ankara. Namens de mijnbouwbond waren de voorzitter Tayfun Gorgun en zijn collega, de woordvoerder voor de pers, Yilmaz Kizilirmak aanwezig. Hieronder leest u een korte opsomming van de aandachtspunten die besproken zijn tijdens dat overleg. Het verslag is gemaakt door Feride Kaykci en de informatie is afkomstig van de voorzitter Tayfun Gorgun.

 

Mijnbouw en de vakbonden

 

Turkije is een rijk land qua waardevolle grondstoffen. Deze zijn mijnen van steenkool, bruinkool, ijzer, chroom, zilver, goud, marmer, natuursteen, zink, borium. In de mijnbouw sector werken in totaal 190.000 werknemers, waarvan slechts 21% van vakbondenlid is. Er zijn drie vakbonden die in de mijnbouw actief zijn. Dat zijn: Genel maden Is vakbond en Turkiye maden vakbond. Deze zijn beide lid van de vakcentrale Turk Is. De derde bond heet Dev Maden Sen. Deze is aangesloten bij de vakcentrale Disk.


Privatisering van de mijnen via aanbestedingspolitiek

Het produceren van de delfstoffen was heel lang onder de hoede van de staatsbedrijven. De laatste jaren, vooral sinds 2004 zijn de privatisering via aanbestedingspolitiek van de staat in de mijnbouw toegenomen. De privatisering is zelfs op het moment een staatsmodel geworden in Turkije. Er is heden sprake van informele economische stroming waarbij flexibel en onveilig werken de basis vormen. Een voorbeeld hiervan is: in de bruinkoolmijninstelling in Soma (Provincie Manisa) werkten in het jaar 1995 in totaal 8000 mijnwerkers. Hiervan werkten 7000 in vaste dienst bij de staatsmijnbedrijven en 1000 werknemers werkten bij de aannemers. Op dit moment werken in dezelfde bedrijfstak 13000 werknemers, waarvan 1000 arbeiders in vaste dienst bij de staatsmijnbedrijven werken en 12000 in dienst bij de aannemers werken.
 

Arbeidsomstandigheden in de mijnbouw

In de periode dat de grondstoffen nog door de staat bewerkt werden, was het percentage arbeidsongelukken niet zo hoog in de mijnbouw sector. Jammer genoeg is het na de privatisering van de sector het aantal dodelijke arbeidsongevallen alleen maar toegenomen. De mijnbouwsector is een sector waar mensen- en arbeidsrechten gemakkelijk worden geschonden. De oorzaak hiervan is dat de werknemers die in deze sector werken kwetsbaar zijn. Een belangrijke reden is dat veel van de  mijnen zich op het platteland bevinden en de mensen die daar werken de bewoners van de omgeving zijn. Dit zijn laag opgeleide mensen die zich meestal niet bewust zijn van hun arbeids- en vakbondsrechten. Deze mensen worden aan het werk gezet voor lage daglonen, in onveilige en ongezonde werkomstandigheden. Deze mensen worden letterlijk uitgebuit door de hebzuchtige werkgevers. 


Problemen omtrent organizing van Dev Maden Sen

Dev Maden Sen ondervindt een tweetal problemen rondom het organiseren van de werknemers in de mijnbouw. Ten eerste is het zo dat de mijnen zich vaak op het platteland bevinden. En de mijnwerkers zijn meestal de bewoners uit de locale omgeving. Deze mensen zijn zich vaak niet bewust van het feit dat er een vakbond is en dat deze hun belangen behartigt tegenover de werkgever. En als ze al lid zijn, worden ze bovendien regelmatig geïntimideerd door de werkgever en/of de politie. Hierop worden de mijnwerkers vaak bang voor het verlies van hun baan en trekken zich terug uit dialoog of zeggen het lidmaatschap van de bond op. “Hierdoor voelen wij ons vaak eenzaam in onze organising activiteiten. Maar we geven het niet op. We zullen doorgaan met het organiseren van mijnwerkers. Want deze arbeiders, gezien de arbeidsomstandigheden, hebben de meeste hulp, de ondersteuning van de vakbond nodig", zegt de woordvoerder Yilmaz Kizilirmak. 

Een ander probleem waar Dev Maden Sen tegenaanloopt is de rol van de mijnbouw bonden van de Turk Is confederatie. Vanaf de dictatuur in de jaren ‘80 werden de vakbondsactiviteiten van Dev Maden Sen gedurende een periode van 12 jaar verboden. In die periode heeft Dev Maden Sen haar leden verloren. Deze werden overgenomen door de regeringsgezinde Turk Is gerelateerde mijnbouwbonden. Sinds die tijd werkt de regering zelfs samen met deze Turk-Is gerelateerde mijnbouwbonden als men zich in een bepaalde bedrijfstak wil organiseren. Ook na de privatisering van de staatsmijnen hebben de werkgevers de neiging met Turk Is samen te werken. De werkgevers moedigen zelfs hun werknemers aan zich binnen een Turk-Is bond te organiseren. Hierdoor wordt het voor Dev Maden Sen moeilijk gemaakt om zich in een bepaalde bedrijfstak te organiseren. DevMadenSen vraagt ons hierbij te helpen.

Strategie voor organizing

Indien Dev Maden Sen een mijnbouwbedrijf wil organiseren,begint zij in eerste instantie contact te leggen met de locale bewoners in de omgeving van een mijnbouwbedrijf. Hierin betrekt zij behalve de locale politici ook het onderwijspersoneel. Zo wordt hun bond soms gecontacteerd door locale onderwijzers op het platteland die aangeven dat in hun omgeving arbeidsrechtenschendingen plaatsvinden in de mijnen. Dev Maden Sen komt dan naar de plaats en stelt de vragen aan de bewoners en de mijnwerkers. De bond luistert naar de  problemen en geeft advies opmaat op het gebied van arbeidrechten en vakbondsrechten. Mensen waarderen het advies van de bond. Werknemers voelen zich zo gesteund en dit verstrekt de positie van de bond in de regio, bij de locale bevolking.  In de mijnbouw wordt het beroep meestal van generatie tot generatie overgedragen. Het praten met de familieleden over de rechten en plichten van mijnwerkers helpt de bond in de regio een vertrouwensbanden en een bepaalde machtpositie te ontwikkelen. Dit resulteert uiteindelijk in een ledenwinning

Het vakbondsbeleid t.a.v. het milieu

Wat betreft vakbondswerk heeft Dev Maden Sen een ruimdenkend beleid. Hierin worden ook de milieu aspecten,  als gevolg van het mijnbouw werk, opgenomen. DevMadenSen doet onderzoek naar de milieuvervuiling van de mijnbouw bedrijven. Zij brengt deze in kaart en brengt deze vervolgens onder de aandacht van de betrokken overheidsdiensten. Bovendien doet de bond ook werk voor het herstel van de omgeving nadat de mijnbouwactiviteiten zijn voltooid. Zo draagt zij de verantwoordelijkheid voor het leveren van een bijdrage aan het herstellen van de beschadigde natuur. 

Vakbondsactiviteiten behalve het afsluiten cao’s

Dev Maden Sen heeft momenteel te weinig leden om volgens de Turkse wetgeving CAO’s te mogen afsluiten. Naast de boven beschreven organising activiteiten en milieu activiteiten, is Dev Maden Sen ook actief op de volgende vlakken: Ten eerste dragen ze bij aan het samenstellen van rapporten over de dodelijke arbeidsongevallen in de mijnbouw en proberen ze arbeidsongevallen onder de aandacht brengen van de pers. Ten tweede organiseren ze seminars voor de mijnwerkers over veilig en gezond werken. En als laatste leggen ze ook contacten met mensen die in de omgeving van de mijnbouw wonen en werken. Behalve het 

contact leggen met de familieleden van de mijnwerkers proberen ze ook een vertrouwensband op te bouwen met plaatselijke ambtenaren, bijvoorbeeld leerkrachten, doktoren, gemeentewerkers. Deze mensen signaleren immers de misstanden van het mijnbouwbedrijf en geven zowel de arbeidsrechtschendingen als zaken mbt milieuvervuiling door aan de bond. Deze informatie gebruikt de bond ook voor het organiseren van werknemers. Hiermee neemt Dev Maden Sen een bijzondere positie in als aangesloten bond van de DISK. De meeste van de DISK bonden organiseren in fabrieken en in een stedelijke context. Maar vanwege de specifieke context van de mijnbouw organiseert Dev Maden Sen dus vooral op het platteland.


Gezien de bovenbeschreven ingewikkelde en moeilijke context was Dev Maden Sen erg enthousiast om internationaal samen te werken met FNV in Beweging en TIE-Netherlands. Met de verkregen informatie zal een plan worden opgesteld om deze internationale solidariteit verder uit te bouwen. Het hangt nog even van de financiering af dit plan ook daadwerkelijk kan doorgaan. Onafhankelijk daarvan heeft dit bezoek nu al een kleine bijdrage geleverd aan het versterken van de solidariteitsbanden tussen Nederlandse en Turkse vakbeweging.


 

More About Us

       

 
 
Inhoud syndiceren