Update over de ontwerprichtlijn Bolkestein

Printervriendelijke versieSend by email

Feb 13, 2006
Author: Eric Goeman*

Europese mobilisatie tegen de ontwerprichtlijn Bolkestein
 
Gebaseerd op het ‘oorspronglandbeginsel’, dat nu ‘clausule van de interne markt’ geworden is, volgt deze ontwerptekst de logica van het ‘Algemeen Akkoord over de Handel in Diensten’ van de Wereldhandelsorganisatie en vormt hij een aansporing tot concurrentie tussen landen en volkeren. De tekst organiseert de sociale dumping, tast de bescherming van de consumenten aan, stelt cultuur in vraag en verlaagt de normen inzake milieu en volksgezondheid. Hij maakt het voor de overheid feitelijk onmogelijk om toezicht uit te oefenen op de dienstverlenende bedrijven.
 
Openbare diensten worden nog steeds als handelswaar beschouwd. De ontwerprichtlijn wil alle diensten liberaliseren. Met uitzondering van de ‘koninklijke’ staatsfuncties (leger, politie,..) zouden de openbare diensten onderworpen worden aan het oorspronglandbeginsel. De tekst bevat nog steeds een lange lijst van maatregelen die als onverenigbaar met de vrijheid van ondernemen beschouwd worden, maar die hoe dan ook het fundament vormen van elk overheidsbeleid.
 
Dit ontwerp botste eerder al op de eensgezinde afkeuring van de publieke opinie, maar het werd niet opgegeven en zal integendeel weer in het Europese parlement besproken worden. Vervolgens wordt het voorgelegd aan de Raad van de Europese Unie, waarin de regeringen van de verschillende lidstaten vertegenwoordigd zijn.
De sociale bewegingen, de vakbondsorganisaties en de politieke partijen moeten dan ook zowel nationaal als op Europese schaal hun krachten bundelen om het definitief te kelderen. Attac Vlaanderen zal in elke fase en op alle niveaus alle beschikbare krachten inzetten om deze ontwerprichtlijn te doen mislukken.
 
De richtlijn Bolkestein: een neoliberaal project!
Een bedreiging voor alle vormen van regelgeving
Met de ontwerptekst van de “richtlijn betreffende diensten op de interne markt”, de zogenaamde ‘richtlijn Bolkestein’ (genoemd naar de Europese commissaris Frits Bolkestein die er het initiatief toe nam en intussen gepensioneerd is), zullen alle beleidsbevoegdheden van algemeen belang aan de nationale, gewestelijke of plaatselijke overheden onttrokken worden.
 
De Europese Unie zal dan de mogelijkheid hebben om de reglementeringen van de gerechtelijke sector te vernietigen. Hetzelfde geldt voor de sector van de gezondheidszorg: alle maatregelen om het gezondheidsaanbod te sturen, de prijzen te bepalen, de toegang tot medische beroepen te reglementeren, de structuren voor gezondheidszorg of geneesmiddelenverstrekking op te bouwen, zullen door de Europese Commissie kunnen worden tenietgedaan.
 
Dezelfde bedreiging weegt op alle maatregelen ten gunste van de openbare dienstverlening, enz. Volgens de voorgestelde tekst moet immers elke wet of reglementering met betrekking tot deze diensten eerst onderworpen worden aan voorwaarden die de EU zal controleren, onder meer of er wel een “dwingende reden van algemeen belang voor bestaat”.
Invoering van een meedogenloze concurrentie
De tekst van de ontwerprichtlijn houdt het ‘oorspronglandbeginsel’ in en bepaalt dat er voor bedrijven geen verplichting is om hun activiteit op het grondgebied van een andere lidstaat aan te geven, zodat het voor een land onmogelijk is om controles en arbeidsinspecties op ondernemingen uit andere lidstaten uit te voeren!
 
Daarbij komt nog het ‘harmonisatiebeleid naar boven toe’. Zodat de EU een ultraliberale ruimte wordt, waar alles tot handelswaar gereduceerd wordt en er een uiterst scherpe concurrentie ontstaat tussen de ondernemingen van de verschillende lidstaten, tussen hun territoria en tussen hun werknemers. Dus ook een verscherping van de sociale en fiscale dumping, met een verslechtering van de leef- en arbeidsomstandigheden, met een vermindering van de gemeenschapsbudgetten, en dus ook met een vermindering van de activiteiten van algemeen nut (milieu, opvoeding, cultuur...) en het afbouwen van de sociale bescherming.
Het einde van de openbare dienstverlening?
De Bolkestein-richtlijn die door de Europese commissie wordt voorgesteld, wil iedere dienst die niet gratis geleverd wordt, blootstellen aan de Europese concurrentie. Openbare diensten, verenigingen, coöperatieven, KMO’s en multinationale bedrijven zullen elkaar in dezelfde arena moeten beconcurreren, in een gevecht van allen tegen iedereen. Een gevecht waar men de opdrachten gericht op het algemeen belang zal moeten opgeven, net het soort opdrachten dat borg stond voor de kwaliteit van de Europese samenlevingen. Ook de culturele verenigingen, stichtingen voor milieubescherming, instellingen voor dienstverlening aan personen, enz. worden hierdoor bedreigd.
Van de interne markt naar de wereldmarkt
Omdat de multinationale bedrijven nu reeds gewapend zijn om de concurrentie op wereldniveau aan te gaan, en ze bovendien geen maatschappelijke verplichtingen voor het algemeen belang op zich moeten nemen, zullen ze het leeuwendeel van de interne Europese markt kunnen veroveren en zo hun winsten en macht zien toenemen. « Interne markt » ? Die term is misleidend, want het gaat er in feite om de Europese dienstenmarkt te ontwikkelen en ze vervolgens te versmelten in de wereldmarkt. Dit zal concreet gebeuren door de geleidelijke invoering van het ‘Algemeen akkoord over de handel in diensten’ van de Wereldhandelsorganisatie, waar de tekst van de richtlijn trouwens naar verwijst.
Belang van de mobilisatie tegen de voorgestelde Bolkestein-richtlijn
Het belang van de strijd tegen het ontwerp van de ‘richtlijn betreffende diensten op de interne markt’ is in de eerste plaats te vinden in de tekst zelf, die aanspoort tot concurrentie tussen landen en volkeren, op basis van de sociaal minst veeleisende en met een verlaging van de normen inzake milieu en volksgezondheid. Enorme belangen staan hier op het spel, want de diensten maken 70% uit van het BNP van de Unie. Maar deze strijd sluit ook aan bij de recente verwerping van Europees Grondwettelijk Verdrag, omdat het debat over de toen voorgestelde tekst van de Bolkestein-richtlijn een beslissende factor is geweest, die voor een omslag in de publieke opinie heeft gezorgd. In Frankrijk werden de regering en de president daardoor gedwongen toe te geven dat ook dat richtlijnvoorstel dood en begraven was. Het gevecht tegen deze tekst heeft dus een symboolwaarde voor allen die strijd hebben gevoerd tegen het Europees grondwettelijk verdrag.
De amendementen van het Europees parlement
Maar het voorstel van richtlijn werd helemaal niet begraven en de tekst heeft zijn institutionele weg naar goedkeuring verder gezet. De ontwerptekst wordt volgens de medebeslissingsprocedure voorgelegd aan het Europees parlement en de Raad, en er zal in een eerste lezing over gestemd worden in Straatsburg op 14 februari. De tekst werd eerder geamendeerd door de Commissie interne markt en consumentenbescherming (IMCO). Die amendementen zijn echter hoofdzakelijk oogverblinding en veranderen niets aan de echte inhoud van de voorgestelde tekst.
 
Het ‘oorspronglandbeginsel’ wordt nu de ‘interne markt clausule’, maar die naamsverandering is slechts oude wijn in nieuwe zakken. Het toezicht op de bedrijven moet door het onthaalland gebeuren, maar het recht van het oorsprongland zal van toepassing zijn. Naast het feit dat de overheden van een onthaalland onmogelijk het recht van alle 25 lidstaten van de Unie kunnen kennen, blijft dus de logica van het oorspronglandbeginsel behouden.
 
Het arbeidsrecht en ook de collectieve arbeidsovereenkomsten zijn van de richtlijn uitgesloten, zodat eigenlijk de richtlijn 96/71/EG ‘betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten’ van toepassing zou kunnen zijn. Dat punt mag dan al positief lijken, de problemen zijn hiermee verre van opgelost. Behalve het feit dat richtlijn 96/71/EG nu al vaak omzeild wordt, behoudt de Bolkestein-ontwerprichtlijn twee beslissende negatieve aspecten.
 
Enerzijds is de dienstenverstrekker niet verplicht om het onthaalland op de hoogte te brengen dat hij er werkt, en anderzijds is hij ook niet verplicht een vertegenwoordiger in dat land te hebben. Hoe kunnen er dan controles uitgevoerd worden, als de administratie van het onthaalland niet eens op de hoogte is van het bestaan van de onderneming? En als er dan al ooit, als bij wonder, een arbeidsinspectie bij het bedrijf gebeurt, tot wie moet de administratie zich dan richten, vermits ze geen gesprekspartner heeft? Die twee aspecten, samen met het feit dat de uitzendbureaus binnen het toepassingsgebied van de richtlijn blijven en dat men de mogelijkheid heeft om met schijnzelfstandigen te werken, maken dat de richtlijn betreffende terbeschikkingstelling van werknemers inhoudelijk wordt uitgehold.
 
Weliswaar werden de gezondheidszorg en de audiovisuele sector uit het toepassingsgebied van de richtlijn gehaald, wat positief is, maar wat de openbare diensten betreft is er geen enkele verduidelijking gekomen. De taken in het algemeen belang zijn dus nog steeds niet uitgesloten uit het toepassingsgebied van deze richtlijn, net zomin als het ‘oorspronglandbeginsel’, en de tekst bevat nog steeds een lange lijst van maatregelen die ‘onverenigbaar zijn met de vrijheid van ondernemen’, maar wel de grondslag vormen van elk overheidsbeleid.
De goedkeuringsprocedure van de richtlijn
Het voorstel van richtlijn werd dus niet fundamenteel gewijzigd door het debat in het Europees parlement. De medebeslissingsprocedure Parlement/Raad is complex. In de huidige fase zal de door het parlement aanvaarde tekst door de Raad onderzocht worden. Indien de Raad de door het parlement gewijzigde tekst aanvaardt, dan is de richtlijn goedgekeurd. De Commissie kan evenwel aan de Raad vragen dat de goedkeuring van de tekst met algemene stemmen gebeurt, in plaats van met een gekwalificeerde meerderheid. Maar men kan aannemen dat de Commissie dit niet zal vragen, omdat de oorspronkelijke ontwerptekst niet fundamenteel gewijzigd werd.
 
Indien de Raad alle of een deel van de parlementaire amendementen weigert en zelf de tekst nog wijzigt, dan heeft het parlement drie maanden de tijd om zich in een tweede lezing uit te spreken over de gewijzigde tekst en begint er een nieuwe ronde van ‘over en weer’ sturen tussen parlement en Raad als ook het parlement de tekst weer wijzigt. Aan het einde van het parcours moeten zowel het parlement als de Raad de tekst met een gekwalificeerde meerderheid goedkeuren.
 
Kortom, indien de Raad de ontwerptekst aanvaardt zoals die in een eerste lezing door het parlement werd aangenomen, dan is de richtlijn snel goedgekeurd. Anders kan het lang duren. Omdat de zaak gevoelig ligt, zal de verleiding groot zijn om de mobilisatie van de publieke opinie te kortsluiten, en de rechterzijde van het Europees parlement is daartoe zeker geneigd.
Een Europees mobilisatieproces weer op gang brengen
Ongeacht de verschillende hypotheses over het institutionele tijdschema, is het duidelijk dat het mobilisatieproces opnieuw op gang moet worden gebracht. De krachtsverhoudingen in aanmerking genomen (rechtse meerderheid in het Europees Parlement en liberale regeringen) rijst dan de vraag of er gewoon moet gestreden worden om amendementen in de tekst te krijgen, of om de ontwerprichtlijn volledig te verwerpen. Het is de rol van de linkse parlementsleden om in het Europees parlement te strijden om de tekst te amenderen. Maar hoe sterker de beweging wordt om de tekst te verwerpen, hoe meer wij in staat zullen zijn om de ontwerprichtlijn te doen verwerpen, of te bereiken dat de aangenomen amendementen niet puur kosmetisch zijn en werkelijk een deel of de volledige inhoud van de richtlijn uithollen. In alle gevallen zal het opbouwen van een gunstige krachtsverhouding zeer belangrijk zijn.
 
Het is absoluut noodzakelijk dat de Europese burgers nu gemobiliseerd worden en wij steunen de oproep van de sociale bewegingen en ook het Belgisch Sociaal Forum om op zaterdag 11 februari een Europese actiedag te organiseren, met een Europese betoging in Straatsburg en gedecentraliseerde initiatieven in talrijke Europese steden. Attac Vlaanderen zal alleszins op 14 februari samen met de Europese vakbonden betogen voor het Europees parlement in Straatsburg, wanneer daar de debatten over de ontwerptekst gevoerd worden.
Omdat een ander Europa mogelijk is. Omdat een ander Europa nodig is.
 

* Artikel is geschreven voor Attac Vlaanderen en overgenomen van hun website: http://www.vl.attac.be/article704.html

More About Us

       

 
 
Inhoud syndiceren